Σε ποιες περιπτώσεις είναι επιτρεπτή η τοποθέτηση κάμερας σε είσοδο διαμερίσματος ; (Γνωμοδότηση Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα)

Σύμφωνα με την υπ’ αριθμ. 5/04.09.2017 Γνωμοδότηση της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα δίνονται ορισμένες διευκρινίσεις σχετικά με το πλαίσιο τοποθέτησης κάμερας σε είσοδο διαμερισμάτων.

Συγκεκριμένα, στην Γνωμοδότηση αυτή προβλέπονται διάφορες μεταξύ τους περιπτώσεις:

Αρχικά, όταν η επεξεργασία εικόνας πραγµατοποιείται στο πλαίσιο άσκησης δραστηριοτήτων αποκλειστικά προσωπικών ή οικιακών, τότε εκφεύγει του πεδίου εφαρµογής του Ν. 2472/1997 (βλ. άρθρο 3 παρ. 2 στοιχ. α΄ του ν. 2472/1997). Ως αποκλειστικά προσωπική ή οικιακή δραστηριότητα νοείται εκείνη που αναφέρεται στο ιδιωτικό πεδίο δράσης ενός προσώπου ή µιας οικογένειας, δεν έχει ως σκοπό δηλαδή  ή ως αποτέλεσµα τη διαβίβαση ή τη διάδοση δεδοµένων σε τρίτους (βλ. και Οδηγία 1/2011 της Αρχής, άρθρο 3). Ειδικότερα, εφόσον το πεδίο ελέγχου των καµερών συστήµατος βιντεοεπιτήρησης εγκατεστηµένου σε ιδιωτική οικία περιλαµβάνει χώρους µόνο ιδιωτικούς, τότε η εν λόγω επεξεργασία θεωρείται οικιακή δραστηριότητα. Η Αρχή ωστόσο στην υπ’ αριθμ. 1/2011 Οδηγία της ορίζει πως δεν θεωρείται αποκλειστικά προσωπική ή οικιακή δραστηριότητα η επεξεργασία και λήψη εικόνας και ήχου, εγκατεστημένο σε ιδιωτική οικία, αν το πεδίο ελέγχου του συστήματος της βιντεοεπιτήρησης περιλαμβάνει και κοινόχρηστους χώρους.

Στη Γνωμοδότηση μάλιστα, γίνεται επίκληση στην υπ’ αριθμ. C- 212/13 Aπόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, εκδοθείσα ύστερα από προδικαστικό ερώτημα του Δικαστηρίου της Τσεχίας. Στην απόφαση αυτή τονίζεται πως εφόσον μια εγκατάσταση βιντεοεπιτήρησης , η οποία έχει εγκατασταθεί από φυσικό πρόσωπο για την προστασία της οικίας του, εκτείνεται και σε δημόσιο χώρο, έστω και μερικώς , τότε υπάρχει απόκλιση από την ιδιωτική σφαίρα του ατόμου και πλέον δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για προσωπική και οικιακή δραστηριότητα.

Το ζήτηµα της χρήσης συστηµάτων βιντεοεπιτήρησης για το σκοπό της προστασίας προσώπων και αγαθών ρυθµίζεται στην Οδηγία 1/2011 της Αρχής. Βασική προϋπόθεση, κατά το άρθρο 4 παρ. 1 του ν.2472/1997, για τη νοµιµότητα της επεξεργασίας είναι η τήρηση της αρχής της αναλογικότητας, υπό την έννοια αφενός ότι τα συλλεγόµενα στοιχεία πρέπει να είναι αναγκαία και πρόσφορα για τον επιδιωκόµενο σκοπό, και αφετέρου ότι ο σκοπός αυτός δεν δύναται να επιτευχθεί µε ηπιότερα µέσα.

Στο άρθρο 15 της υπ’ αριθμ. 1/2011 Οδηγίας, προβλέπεται η δυνατότητα  εγκατάστασης συστήµατος βιντεοεπιτήρησης σε συγκροτήµατα κατοικιών για την ασφάλεια των κοινόχρηστων χώρων και των προσώπων που κυκλοφορούν σε αυτούς. Για να γίνει μία τέτοια εγκατάσταση είναι απαραίτητο να έχει προηγηθεί λήψη απόφασης από το αρμόδιο όργανο που είναι επιφορτισμένο με την διαχείριση των ζητημάτων του συγκροτήματος, λ.χ. τη Γενική Συνέλευση της πολυκατοικίας, συγκροτήματος. Εφόσον όμως κάτι τέτοιο απαγορεύεται από το καταστατικό τότε απαιτείται συνπόφαση με αυξημένη πλειοψηφία, ήτοι των 2/3 των ενοίκων. Οι κάµερες του συστήµατος βιντεοεπιτήρησης δεν επιτρέπεται να ελέγχουν την πρόσβαση στα κατ’ ιδίαν διαµερίσµατα. Η µονάδα ελέγχου δεν επιτρέπεται να βρίσκεται σε διαµέρισµα, αλλά πρέπει να εγκαθίσταται σε κοινόχρηστο χώρο µε ελεγχόµενη πρόσβαση (π.χ.
κοινόχρηστη αποθήκη), εκτός αν η επεξεργασία πραγµατοποιείται από εξουσιοδοτηµένο προσωπικό ασφαλείας (π.χ. εταιρεία ασφαλείας ως εκτελούσα την
επεξεργασία). Τα δεδοµένα διατηρούνται το πολύ έως σαράντα οκτώ (48) ώρες.

Σε περίπτωση όμως που πραγµατοποιείται καταγραφή δεδοµένων εικόνας από το χώρο εισόδου ενός διαµερίσµατος που χρησιµοποιείται αποκλειστικά ως κατοικία, αλλά είναι τεχνικά εφικτός ο περιορισµός του πεδίου εµβέλειας της κάµερας στον απολύτως απαραίτητο χώρο µπροστά από τη θύρα εισόδου του διαµερίσµατος, ώστε να επιτηρείται αποκλειστικά και µόνο η θύρα αυτή και ο εκάστοτε ευρισκόµενος µπροστά της, χωρίς να λαµβάνεται εικόνα από λοιπούς κοινόχρηστους χώρους, όπως σκάλα ή θύρα ανελκυστήρα ούτε από θύρες ή χώρο εισόδου γειτονικών διαµερισµάτων (προς κάθε κατεύθυνση) και ανάλογα µε την εκάστοτε χωροθέτηση των εισόδων των διαµερισµάτων του ορόφου και του ανελκυστήρα, η ενέργεια αυτή εµπίπτει στο πλαίσιο της άσκησης δραστηριοτήτων αποκλειστικά προσωπικών ή οικιακών από φυσικό πρόσωπο. Και αυτό διότι, ο απολύτως απαραίτητος χώρος µπροστά από την είσοδο του διαµερίσµατος, παρότι ανήκει, κατά κανόνα, στους κοινόχρηστους χώρους του συγκροτήµατος, αποτελεί σηµείο εισόδου στον ιδιωτικό χώρο του διαµερίσµατος και ως εκ τούτου η χρήση του πρέπει να εξετάζεται υπό το πρίσµα της άρρηκτης σχέσης του µε την οικιακή δραστηριότητα. Συνεπώς, η επιτήρηση του χώρου αυτού, που δεν είναι δηµόσιος, αλλά κοινόχρηστος περιορισµένηςπρόσβασης, δεν εξέρχεται από την ιδιωτική σφαίρα του προσώπου που τοποθετεί τηνεν λόγω κάµερα.

Σε όλες τις υπόλοιπες περιπτώσεις εφαρμόζεται η νομοθεσία περί δεδοµένων προσωπικού χαρακτήρα µε βάση την αρχή της αναλογικότητας και τη διάταξη του αρ. 5 παρ. 2 ε’ του ν. 2472/1997. Το έννοµο συµφέρον του υπεύθυνου επεξεργασίας έγκειται στην επιδίωξή του να προστατεύσει τα πρόσωπα και αγαθά του διαµερίσµατός του. Το έννοµο αυτό συµφέρον είναι εντονότερο αν υπάρχει αυξηµένη πιθανότητα να συµβεί κάποιο περιστατικό κατά των εν λόγω προσώπων και αγαθών, όπως όταν έχουν συµβεί προηγούµενα περιστατικά ή υπάρχουν στοιχεία (π.χ. της αστυνοµίας) από τα οποία να προκύπτει αυξηµένη πιθανότητα να συµβούν τέτοια περιστατικά, είτε στο συγκεκριµένο συγκρότηµα κατοικιών, είτε στην περιοχή του συγκροτήµατος, είτε, σε περίπτωση επαγγελµατική χώρου, λόγω της φύσης της στεγαζόµενης επιχείρησης.

Συμπερασματικά πρέπει να λεχθεί πως γίνεται από την Αρχή μία διάκριση σε δύο περιπτώσεις. Στην περίπτωση Α υπάρχει εγκατάσταση κάμερας σε χώρο εισόδου ενός διαμερίσματος, χρησιμοποιούμενου ως οικία αποκλειστικώς,  αλλά δεν υπάρχει καμία καταγραφή της εικόνας. Δηλαδή υπάρχει επεξεργασία σήματος εικόνας, αλλά δεν υπάρχει αποκλειστική της καταγραφή και αποθήκευση. Ο έλεγχος της εισόδου γίνεται σε πραγµατικό χρόνο, χωρίς να πραγµατοποιείται ουδεµία καταγραφή των δεδοµένων εικόνας των υποκειµένων. Σε αυτή την περίπτωση δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του Ν. 2472/1997.

Στην Β’ περίπτωση υπάρχει και επεξεργασία της εικόνας αλλά και σύστημα καταγραφής, το οποίο θεωρείται νόμιμο μόνο εφόσον αποκλειστικά περιορίζεται αυτή στον απολύτως απαραίτητο χώρο έμπροσθεν της θύρας. Φυσικά , ως προελέχθη σε κάθε περίπτωση ανάλογα και με την εκάστοτε χωροθέτηση είναι δυνατόν να υπάρχει καταγραφή και κοινόχρηστων χώρων που λόγω του άρρηκτα συνδεδεμένου με την κύρια οικία χαρακτήρα τους δεν θεωρείται πως εκφεύγουν της εφαρμογής της αρχής της αναλογικότητας.

 

Η Γνωμοδότηση κλείνει με την σκέψη 14, στην οποία αυστηρά υπογραμμίζεται πως σε καμία περίπτωση και υπό κανέναν όρο δεν επιτρέπεται η λήψη ή καταγραφή δεδομένων ήχου, η οποία θεωρείται εξυπαρχής ως επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

ΠΗΓΗ: Aρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.